Binh Xập Xám: Chia 13 Lá, Ăn Trắng, Binh Lủng Và Những Ván Đặc Biệt

Binh Xập Xám

Ở nhiều xóm miền Nam, người ta gọi trò này là binh xập xám. Ở nơi khác lại gọi mậu binh. Tên khác nhau, nhưng cách chơi gần như một. Chữ “xập xám” thường được giải thích là cách đọc số mười ba theo tiếng Hoa của cộng đồng người Hoa ở phía Nam, đúng với số lá mỗi người cầm trên tay.

Bài này không đi sâu vào cách xếp chi cho khéo. Thay vào đó là những thứ người mới hay thắc mắc nhất: chia bài ra sao, khi nào thắng trắng, khi nào thua sạch, và những trường hợp đặc biệt dễ gây cãi nhau. Tất cả theo luật phổ biến, mỗi nhà vẫn có thể có cách tính riêng.

Chia 13 lá và nguyên tắc ba chi

Binh xập xám dùng bộ bài tây 52 lá. Bốn người chơi là đẹp nhất, vì mỗi người nhận đúng 13 lá, chia vừa hết bộ. Chơi hai hoặc ba người cũng được, mỗi người vẫn 13 lá, số còn lại để riêng.

Nhận bài xong, mỗi người tự xếp thành ba chi. Hai chi đầu mỗi chi 5 lá, chi cuối 3 lá. Chi đầu phải mạnh hơn hoặc bằng chi giữa, chi giữa phải mạnh hơn hoặc bằng chi cuối. Độ mạnh yếu của từng bộ gần giống poker: thùng phá sảnh, tứ quý, cù lũ, thùng, sảnh, sám cô, thú, đôi, mậu thầu.

Xếp xong, mọi người cùng lật bài. Mỗi chi so với chi tương ứng của từng đối thủ, thắng chi nào tính chi đó.

Binh lủng: lỗi xếp bài người mới hay mắc

Nếu chi giữa mạnh hơn chi đầu, hoặc chi cuối mạnh hơn chi giữa, đó là binh lủng. Theo luật phổ biến, người binh lủng bị tính thua cả ba chi với mọi đối thủ, có nơi còn phạt nặng hơn.

Lỗi này hay gặp ở người mới. Nhất là khi chi cuối có một đôi lớn, ví dụ đôi A, trong khi chi giữa chỉ có đôi nhỏ hơn. Nhìn qua tưởng ổn, lật ra mới biết mình lủng.

Cách tránh đơn giản nhất: xếp xong thì đọc lại một lượt từ chi cuối lên chi đầu, kiểm tra từng cặp. Mất thêm mười giây. Đáng.

Sập hầm: thua cả ba chi

Khi bài của bạn thua đối thủ ở cả ba chi, ở nhiều nơi gọi là bị sập hầm, hay sập ba chi. Theo luật phổ biến, thua kiểu này bị tính gấp đôi hoặc nhiều hơn so với thua từng chi bình thường. Ngược lại, người thắng đủ cả ba chi trước một đối thủ thì được tính thêm. Có bàn chơi kiểu “bắt sập làng”, tức một người thắng cả ba chi trước tất cả những người còn lại, được thưởng lớn hơn.

Mức tính cụ thể khác nhau nhiều. Nên nói rõ trước khi chia ván đầu.

Vì sập hầm bị tính nặng, người chơi lâu năm khi cầm bài xấu thường cố giữ ít nhất một chi có cơ hội thắng, ví dụ dồn một đôi lớn xuống chi cuối. Thắng được một chi là thoát cảnh thua trắng.

Ăn trắng: thắng ngay khi chia bài

Có những bộ 13 lá đặc biệt tới mức không cần xếp chi, không cần so, người cầm thắng luôn. Người ta gọi là ăn trắng, hay mậu binh trắng. Luật phổ biến thường tính các trường hợp sau.

  • Sảnh rồng: đủ mười ba lá từ 2 tới A, mỗi số một lá.
  • Sáu đôi: trong mười ba lá có sáu đôi và một lá lẻ.
  • Ba thùng: ba chi đều là thùng, tức mỗi chi các lá cùng chất.
  • Ba sảnh: ba chi đều là sảnh.

Một số nơi còn tính thêm những bộ như mười ba lá cùng màu, hoặc năm đôi và một sám cô. Danh sách ăn trắng là chỗ dễ tranh cãi nhất, nên thống nhất trước. Nếu hai người cùng ăn trắng một ván, nhiều nhà so xem bộ nào cao hơn theo thứ tự đã quy ước.

Các khoản thưởng theo chi

Ngoài thắng thua từng chi, nhiều bàn có thêm thưởng khi một chi có bộ mạnh bất thường. Ví dụ sám cô nằm ở chi cuối, nơi vốn chỉ có ba lá, thường được thưởng. Cù lũ ở chi giữa, tứ quý hay thùng phá sảnh ở chi đầu cũng hay được tính thêm. Có nhà chỉ chơi luật cơ bản, bỏ hết các khoản này cho nhanh.

Những ai thích tra cứu thêm về nguồn gốc và tên gọi của trò này có thể đọc bài mậu binh trên Wikipedia, nơi có nhắc tới cả tên binh xập xám.

Các trò bài dân gian như binh xập xám nay cũng có bản online để chơi trên điện thoại. Sunwin Bayern cũng cung cấp các trò đánh bài đổi tiền, nhưng chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên và cần chơi có trách nhiệm.

Bài mười ba lá ngày sum họp

Binh xập xám hợp với những buổi đông người vì mỗi ván ngắn, ai cũng có thời gian nghĩ, và lúc lật bài luôn có tiếng cười. Người già chơi chậm, trẻ con đứng sau xem rồi học lỏm. Nhiều nhà còn giữ thói quen ghi điểm bằng phấn lên tấm bảng nhỏ, cuối buổi cộng lại cho vui.

Luật thì cứ theo nhà chủ. Còn bài thì, như ông bà hay nói, xếp chậm mà chắc.